Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

Υποναύαρχος ε.α. Δημήτριος Τσαϊλάς: η Τουρκία διεκδικεί τα πάντα


Η Τουρκία διεκδικεί τα πάντα. Με αυτόν τον τρόπο, διευρύνει την agenda των ελληνοτουρκικών διαφορών και επομένως, τις πιθανότητες να πετύχει τις αναθεωρητικές τις βλέψεις.

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη ο υποναύαρχος ε.α. Δ. Τσαϊλάς, περιγράφει την γεωπολιτική και γεωοικομική κατάσταση όπως διαμορφώνεται στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Εξηγεί τις τουρκικές προκλήσεις που συνεχώς εντείνονται και υπογραμμίζει ότι η Άγκυρα παζαρεύει σχεδόν τα πάντα με σκοπό να πάρει όσα περισσότερα μπορεί. Αναφέρεται στις ενεργειακές συμμαχίες των αγωγών, στους νέους «άξονες» Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ και Ελλάδος-Κύπρου-Αιγύπτου και σε ποια σημεία συγκλίνουν, εξηγεί τις αλλαγές στη χερσόνησο του Άιμου και πως έχει επηρεαστεί η χώρα μας από την κρίση, ενώ παραθέτει τις εκτιμήσεις του για τον ηγεμονικό ρόλο της Κίνας, το ρόλο του ΝΑΤΟ και το νέο μοντέλο υβριδικού πολέμου.
iReport: Κύριε Ναύαρχε στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου εξελίσσονται μεγάλες γεωπολιτικές και γεωοικονομικές αλλαγές, με την Ελλάδα να βρίσκεται στη γεωγραφική ζώνη των κρίσεων. Πόσο την επηρεάζουν οι εξελίξεις;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Η Θάλασσα της Μεσογείου, είναι ένας σημαντικός χώρος που δικαίως επονομαζόταν από την αρχαιότητα «σταυροδρόμι των πολιτισμών», σήμερα όμως έχει μετατραπεί σε μια διακεκαυμένη ζώνη ανταγωνισμού καθώς διενεργείται η διαδικασία της διαμόρφωσης της διεθνούς σκηνής. Αδιαμφισβήτητα τα τελευταία χρόνια, τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στην γεωπολιτική περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα όχι μόνο την Ελλάδα αλλά το σύνολο της παγκόσμιας κοινότητας.
Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια αξιοσημείωτη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ, των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου, της Ελλάδος και της Κύπρου, αφενός με στρατιωτική συνεργασία,  αφετέρου με πολιτική και οικονομική. Αυτό εν μέρει είναι το αποτέλεσμα ενός προσεκτικού σχεδιασμού, καθώς η τάση αυτή οφείλεται κυρίως στις περιφερειακές εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο που οδήγησαν τον Ελληνισμό (Ελλάδα-Κύπρος) να πιστεύουν ότι τα κράτη της  Ανατολικής Μεσογείου έχουν την ικανότητα να προωθήσουν τα συμφέροντά μας. Λόγω της αύξουσας σημασίας της πολιτικής εθνικής ασφάλειας, όλων των κρατών της περιοχής, και της οικονομικής σημασίας του θαλασσίου χώρου της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, η γεωπολιτική αξία του Ελληνισμού, επιτρέψτε μου να πω ότι έχει εκτιναχτεί στο ζενίθ. Η Ελλάδα, πρέπει να συνεχίσει να ρίχνει βάρος σε αυτό το momentum καθώς όπως φαίνεται θα βγει κερδισμένη αφού είναι η καλύτερη δυνατή περίοδος να «γεωπολιτικοποιήσει» κάθε μείζον ζήτημα που την αφορά, ιδίως αναφορικά με την οικονομία. Έτσι και αλλιώς, πάντα η πολιτική προηγείται της οικονομίας. Σκεφτείτε αν η Ελλάδα είχε μια αδιάφορη γεωγραφική θέση πόσο πιο πριν θα είχε επέλθει μια οικονομική κατάρρευση δεδομένων των παθογενειών στην οικονομία της σε συνδυασμό με τις εγγενείς δυσλειτουργίες της ΕΖ.
iReport: Στον ενεργειακό τομέα, και με δεδομένη την αλλοπρόσαλλη εξωτερική πολιτική του Ερντογάν (εχθρότητα με Ισραήλ και Αίγυπτο και γενικότερα προσπάθεια ανάμειξης σχεδόν παντού) πώς εκτιμάτε ότι θα εξελιχθεί η ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Υπάρχει μια αξιοσημείωτη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ, του Ισραήλ της Ελλάδος και της Κύπρου, όπως άλλωστε σας ανέφερα παραπάνω. Σύμφωνα με τη γεωγραφία της περιοχής, το νέο στρατηγικό τόξο από την Αίγυπτο στην Κύπρο, συνεχίζει στην Κρήτη και εκτείνεται στη βορειοδυτική Ελλάδα. Αν και η περιοχή αυτή περιλαμβάνει ιστορικές έχθρες, συμπεριλαμβανομένων της Ελληνο-τουρκικής διαμάχης της ισραηλινο-παλαιστινιακής διένεξης με εστίες αντιπαλότητας την Κύπρο, το Αιγαίο και τη Γάζα, καθώς και την αραβο-ισραηλινή διαμάχη, ιδιαίτερα μεταξύ του Λιβάνου και της Συρίας. Στην Αίγυπτο, οι περιφερειακές αναταραχές, ιδιαίτερα οι εσωτερικοί κραδασμοί, καθώς και η επιδείνωση των οικονομικών δεινών της, τόνισαν τη σημασία της συνεργασίας με το Ισραήλ. Η συνεργασία αυτή, εκτιμάται ότι είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια, κυρίως όσον αφορά τις προσπάθειες του καθεστώτος να καταπολεμήσει την τρομοκρατία που υποκινείται από εγχώρια και ξένα ισλαμικά κινήματα, ειδικά στη χερσόνησο του Σινά. Καταπολεμώντας την τρομοκρατία στην Αίγυπτο αλλά και με την ενίσχυση του καθεστώτος Αμπντούλ Φατάχ αλ-Σίσι είναι προς το συμφέρον του Ισραήλ.
Η Αίγυπτος και το Ισραήλ έχουν κοινό συμφέρον όσον αφορά τη Λωρίδα της Γάζας, εφόσον μέχρι τώρα δεν έχουν καταφέρει να οικοδομήσουν μια κοινή στρατηγική για την αντιμετώπιση του φαινομένου της τρομοκρατίας που πηγάζει από τη Γάζα.  Επιπλέον, διαφαίνεται η προσπάθεια να δημιουργήσουν μια οικονομική συνεργασία που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως πλαίσιο για μια μακροπρόθεσμη λύση για την εν λόγω περιοχή. Ένα ακόμη στοιχείο είναι η ανάγκη της Αιγύπτου να βρει συνεργάτες στην προμήθεια φυσικού αερίου, αφού τα δικά της αποθέματα φυσικού αερίου είναι ισχυρό οικονομικό πλεονέκτημα. Η συνεργασία στον τομέα του φυσικού αερίου μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ, καθώς και σχετικά με τις οικονομικές λύσεις για τη Λωρίδα της Γάζας θα επιτρέψει επίσης την από κοινού χρήση του φυσικού αερίου που βρίσκεται στην οικονομική ζώνη της Λωρίδας της Γάζας.
Εκτός από τις ενεργειακές  συμφωνίες για την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στον κοινό τους χώρο, η Κύπρος μπορεί να αξιοποιηθεί περεταίρω ως ένας βασικός βατήρας στην υποδομή μεταφοράς φυσικού αερίου από την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, λόγω της γειτνίασής της με την Ελλάδα που διαφαίνεται ότι διαθέτει αποθέματα φυσικού αερίου στην ΑΟΖ, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, της Παλαιστινιακής Αρχής, του Λιβάνου και του Ισραήλ. Η ισχυρή σχέση μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας θα βοηθήσει να παίξει το ρόλο του διανομέα της περιοχής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) επίσης ενδιαφέρθηκε σφόδρα για την ένωση των ηλεκτρικών δικτύων της Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ως ένα σημαντικό έργο. Μια τέτοια σύνδεση θα επιτρέψει μια αμφίδρομη μεταφορά 2.000 MW, σε μια υποθαλάσσια διαδρομή 1.580 χιλιομέτρων. Στον κατάλογο των έργων ενέργειας της ΕΕ περιλαμβάνεται επίσης η κατασκευή ενός αγωγού φυσικού αερίου από την Κύπρο προς την Ελλάδα.
Η συμφωνίες αυτές δημιουργούνται με τη βασική προϋπόθεση, ότι η κατανομή των πόρων είναι η βάση για τη διασφάλιση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ευημερίας. Η αρχή του «όλοι για έναν και ένας για όλους», που απηχεί η περίφημη γραφή του Αλεξάνδρου Δουμά στο μυθιστόρημα του “Οι Τρεις Σωματοφύλακες”, προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία. Πρόσφατα, η ΕΕ έχει απλώσει τα φτερά της στην κοινή στρατηγική ανάμεσα στην Ελλάδα,  Κύπρο και το Ισραήλ με την αμερικανική βοήθεια. Η έννοια και η εφαρμογή της κοινής χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι νέα για την Ευρώπη. Υπάρχει παρόμοιο καλώδιο σύνδεσης μεταξύ της Βρετανίας και της Γαλλίας που κατασκευάστηκε στην υποθαλάσσια σιδηροδρομική σήραγγα που συνδέει τις δύο χώρες. Αυτό σημαίνει ότι η φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια ρέει προς τον καθένα κατά τις ώρες αιχμής της βιομηχανίας, ενώ οι χώρες βιώνουν μικρότερη εγχώρια ανάγκη. Ωστόσο, η συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα,  Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο είναι μοναδικές γιατί τόσο το Ισραήλ, όσο και η Αίγυπτος δεν είναι μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, η γεωγραφία των φυσικών πόρων της Μεσογείου έχουν ξεπεράσει αυτό το πολιτικό εμπόδιο. Αυτή η συμφωνία θα βελτιώσει τα οφέλη στην ασφάλεια και την οικονομία όχι μόνο για τις τρεις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά θα είναι πανευρωπαϊκή.
iReport:  Τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος έχουν αναπτύξει και στρατιωτική συνεργασία με (διεξάγονται ήδη κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με Ισραήλ και Αίγυπτο) υπάρχουν οι προϋποθέσεις για πιο στενή στρατιωτική συνεργασία;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Η συμφωνία και οι εφαρμογές στρατηγικών περιλαμβάνουν και κινδύνους. Η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος θα πρέπει να εργαστούν από κοινού για την προστασία τόσο του καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας όσο και των πεδίων φυσικού αερίου που βρίσκονται στην υποθαλάσσια ζώνη της Μεσογείου. Η Κύπρος έχει δικαιώματα σε αυτές της ζώνες, αλλά η Τουρκία αμφισβητεί το δικαίωμα της Κύπρου να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα φυσικού αερίου και απείλησε ακόμη με στρατιωτική επέμβαση. Η συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο, όπως και η συνεργασία μας με τους Αιγυπτίους θεωρείται ως μια πρόκληση από την Τουρκία. Αμφότερα όμως τα κράτη έχουν αναβαθμίσει τη σχέση τους με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ οι δεσμοί τους με την Τουρκία αμφιταλαντεύονται.
Η Ελλάδα με το Ισραήλ και την Αίγυπτο έχουν μια μακρά και σταθερή σχέση ασφάλειας και συνεχίζουν τις κοινές αεροπορικές και ναυτικές ασκήσεις στην ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, το βάρος της μεγαλύτερης ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θα είναι συμμετρικό. Η βελτιωμένη περιφερειακή ασφάλεια του θαλασσίου χώρου, των φυσικών πόρων και του υποθαλάσσιου καλωδίου είναι απαραίτητη για όλους καθώς η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζουν την τουρκική απειλή, ενώ το Ισραήλ και η Αίγυπτος αντιμετωπίζουν την απειλή της τρομοκρατίας. Η κύρια ναυτική δύναμη στην περιοχή εξακολουθεί να είναι ο 6ος στόλος των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, οι ΗΠΑ είναι και πάλι ο κύριος παίκτης που αναλαμβάνει ενεργό ρόλο για την ασφάλεια της ΕΕ ειδικά στη σχέση με την Ελλάδα την Κύπρο, καθώς και το Ισραήλ με την Αίγυπτο.
iReport: Πόσο εφικτό είναι να προχωρήσει ο αγωγός EastMed και ποια η στρατηγική του σημασία;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Εκτιμώ ότι οι Δυτικοί σύμμαχοι επιθυμούν διακαώς την υλοποίηση του EastMed. Οπωσδήποτε το ΝΑΤΟ που θα είναι ο εγγυητής της ασφάλειας ακολουθεί την παρακμή κάθε διεθνούς οργανισμού στο σύγχρονο διεθνές σύστημα. Αλλά οι ΗΠΑ έχουν δείξει πως ρέπουν στην τάση σύναψης (από πλευράς τους) διμερών συμμαχιών με τρίτα κράτη ή προς την δημιουργία περιφερειακών συμμαχιών. Έτσι Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Αίγυπτος, συμπληρώνουν τέλεια μια γεωγραφική «ασπίδα» ασφάλειας με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Αυτή η «ασπίδα» έχει διττό στρατηγικό στόχο. Πρώτον την τοποτήρηση της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Δεύτερον, την ανάσχεση της ρωσικής καθόδου προς τη Μεσόγειο Θάλασσα. Εντός των δύο αυτών στόχων, εγκιβωτίζεται και η Τουρκία η οποία έχει αναβαθμισμένες σχέσεις με τη Ρωσία (τηρουμένων των αναλογιών σχέσεων μεταξύ νατοϊκής χώρας με τη Ρωσία). Αν προσθέσουμε την Πολωνία η οποία βρίσκεται στη βορειοανατολική Ευρώπη και βόρεια της Ουκρανίας, μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα πως το τετράγωνο Λιβύη-Συρία-Ουκρανία-Ιράν, είναι εκείνο που εμπεριέχει τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Γι αυτόν ακριβώς άλλωστε τον λόγο, στην άσκηση Ηνίοχος συμμετείχαν τόσο η Ιταλία όσο και τα ΗΑΕ.
Η κάθοδος της Ρωσίας νότια του μαλακού της υπογαστρίου και η ενεργή εμπλοκή της στη Μέση Ανατολή, εμφανίστηκε σαν επιταχυντής των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή η οποία αν δεν αποκτήσει μια σταθερότητα που να ανταποκρίνεται στους συσχετισμούς ισχύος, (κυρίως μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας) οι ΗΠΑ δε θα δύνανται να ασχοληθούν με τη νέα «καρδιά» του πλανήτη που βρίσκεται στην Κίνα και ανατολική Ασία. Οι ασκήσεις Noble Dina και Ηνίοχος μπορούν να θεωρηθούν ως οιωνοί για το εγγύς μέλλον. Η δυσκολία συντονισμού του ΝΑΤΟ και οι αποκλίσεις συμφερόντων μεταξύ των νατοϊκών συμμάχων, αναγκάζουν τις ΗΠΑ να αναζητήσουν πιο ευέλικτα μοντέλα ασφαλείας με χώρες που έχουν άμεση ανάγκη την θωράκισή τους.
iReport: Στα Βαλκάνια δρομολογούνται εξελίξεις, ειδικά με την ΠΓΔΜ, καθώς η νέα ηγεσία της δείχνει να είναι διαλλακτική και να συζητά μια σύνθετη ονομασία. Βλέπετε να λύνετε το σκοπιανό; Ακόμη η Αλβανία δείχνει από τη μία η ηγεσία της να βρίσκεται σε δίνη σκανδάλων αλλά παραμένει ισχυρός ο Αλβανικός εθνικισμός και επεκτατισμός;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Λόγω των εξελίξεων που έλαβαν χώρα μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ στα Βαλκάνια, δημιουργήθηκε μια κατάσταση (κυρίως στην πρώην Γιουγκοσλαβία) η οποία άλλαξε τη δομή του υποσυστήματος των Βαλκανίων.Τα δημογραφικά-εθνοτικά-πολιτισμικά στοιχεία, διαμορφώνουν την περιοχή. Οφείλουμε να θεωρούμε δεδομένο πως η Δύση επιθυμεί μια «φιλική» προς αυτήν, κατάσταση. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που πίστευαν πως το Σκοπιανό ζήτημα, θα το αντιμετωπίζαμε κυρίως με την Αλβανία. Τα Σκόπια επιθυμούν να κάνουν έναν αντιπερισπασμό. Αυτός ο αντιπερισπασμός στοχεύει σε διττό αποτέλεσμα:1. Την ανάδειξη της πολιτικής βούλησης της νέας κυβέρνησης των Σκοπίων σε Ελλάδα και Δύση για λύση του ζητήματος. 2. Την αναβολή ουσιαστικής λύσης που συμφέρει στο εσωτερικό τη νέα κυβέρνηση καθώς η εθνικιστική αντιπολίτευση έχει προωθήσει στο εκλογικό σώμα το αφήγημα περί «μακεδονικής» ταυτότητας. Αθροίζοντας τους δύο στόχους, βλέπουμε πως η νέα ηγεσία των Σκοπίων, επιθυμεί πρώτα την είσδοχή της χώρας στους ευρωατλαντικούς θεσμούς και μετά να προβεί –με ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση- σε λύση του ζητήματος με την Ελλάδα. Η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίσει με πλάνο το ζήτημα και να κοιτάξει κυρίως προς την πλευρά της Αλβανίας η οποία ακόμη και να δορυφοριοποιήσει πλήρως τα Σκόπια και να μην επιθυμεί να διεκδικήσει κάποια «μακεδονική» ταυτότητα, είναι σίγουρο πως θα θέσει το ζήτημα στα ανταλλάγματα για διεκδίκηση αλυτρωτικών αιτημάτων από πλευράς της, μαζί με το ζήτημα οριοθέτησης της ΑΟΖ.
iReport: Η Βουλγαρία φαίνεται να έχει κλειστεί τα δικά της προβλήματα, ενώ η Σερβία βρίσκεται με το ένα πόδι στην ΕΕ (και πιθανώς εξετάζει και την είσοδο στο ΝΑΤΟ) και με το άλλο στη Ρωσία, και η Ρουμανία αναπτύσσεται σε Νατοϊκο κέντρο (πυραυλική ασπίδα κλπ). Πώς χαρακτηρίζεται την κατάσταση και τι βλέπετε να γίνεται στα επόμενα χρόνια;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Πρόκειται για τις δύο χώρες με τις οποίες η Ελλάδα, δεν έχει ανοικτά ζητήματα. Η συνεργασία της Ελλάδας με τη Βουλγαρία, έχει φτάσει σε επίπεδα που φέρουν τις δύο χώρες να συμφωνούν για φύλαξη του εναέριου χώρου. Με τη Σερβία, οι σχέσεις μας είναι παραδοσιακά φιλικές. Κοινή συνισταμένη των σχέσεών μας με τις δύο χώρες είναι πως και οι τρείς, δεν επιθυμούμε αλλαγή του status quo της περιοχής και είμαστε εξαιρετικά καχύποπτοι με τον ρόλο που επιθυμεί να διαδραματίσει η Τουρκία στην περιοχή των Βαλκανίων. Η καρδιά της Σερβίας βρίσκεται στη Ρωσία και η λογική της, στη Δύση. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα οφείλει να κάνει καλή ανάγνωση των τάσεων που υπάρχουν στην περιοχή. Κακά τα ψέματα. Αν δε λυθούν τα εκκρεμή ζητήματα που αφορούν την ευρύτερη διπλωματία των αγωγών, (που περιλαμβάνει Συρία και Ουκρανία) δύσκολα θα δούμε κάποια σταθεροποίηση στην περιοχή. Τόσο σε Σερβία, όσο και στη Βουλγαρία, το bras de ferre μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, καλά κρατεί και η Ελλάδα οφείλει να έχει ως μεγάλη εικόνα, αυτήν την κατάσταση και σε αυτήν επάνω να χαράξει μια στρατηγική η οποία θα την έχει σε θέση honest broker, του έντιμου διαμεσολαβητή δηλαδή.
iReport: Η Τουρκία έχει εντείνει τις προκλήσεις στο Αιγαίο και υλοποιεί ένα σύνθετο «σχέδιο» αμφισβήτησης της εθνικής κυριαρχίας στο Αρχιπέλαγος, στη Θράκη και τελευταία με τους παρανόμως εισερχομένους αλλοδαπούς, ενώ εκβιάζει και με το ζήτημα Τούρκων πολιτών και στρατιωτικών που έχουν ζητήσει άσυλο (τους οποίους χαρακτηρίζει πραξικοπηματίες). Υπάρχει περίπτωση η Τουρκία να σταματήσει τις απειλές και τις προκλήσεις απέναντι στην Ελλάδα, και πώς βλέπεται να εξελίσσεται στο μέλλον η κατάσταση, καθώς η Άγκυρα εγείρει νέα ζητήματα (με πιο πρόσφατα την αμφισβήτηση της Ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Αναφέρεστε σε ένα ζήτημα το οποίο αναλώνει πάνω από το 70% την πρακτική της χώρας μας στην εξωτερική πολιτική. Πρέπει να είναι σαφές και καθαρό: Η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική δύναμη. Το Σύνδρομο των Σεβρών διέπει πλήρως την τουρκική εξωτερική πολιτική. Οι τρεις σχολές σκέψης στην Τουρκία,(ισλαμική-αραβόφιλη, ευρασιανική και δυτική) αποτελούν τις τρεις οδούς αυτού του αναθεωρητισμού που είναι αναμεμειγμένος με μεγαλοϊδεατικά στοιχεία. Η πλάνη που αρκετοί στην Ελλάδα είχαν (η Τουρκία του ΑΚΡ θα γίνει μια δυτική χώρα) οφείλει να εκκαθαριστεί από την στρατηγική μας κουλτούρα. Η Τουρκία διεκδικεί τα πάντα. Με αυτόν τον τρόπο, διευρύνει την agenda των ελληνοτουρκικών διαφορών και επομένως, τις πιθανότητες να πετύχει τις αναθεωρητικές της βλέψεις. Στο δυτικό της μέτωπο (Ελλάδα και Βαλκάνια) έχει μια πολύ διαφοροποιημένη στρατηγική σε σχέση με την ανατολική περιφερειακή της πολιτική (με Κούρδους και στη Συρία, πράττει βάσει άμεσης προσέγγισης και χρήσης σκληρής ισχύος ενώ στο Αιγαίο και στο Κυπριακό, ασκεί μια πολιτική έμμεσης προσέγγισης). Το να πάψει η Τουρκία να εγείρει αξιώσεις σε Ελλάδα και Κύπρο, εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Ο πρώτος, έχει να κάνει με το ίδιο το μέλλον της Τουρκίας το οποίο είναι δυσοίωνο. Ο δεύτερος, αφορά το δίλημμα του Ερντογάν που έχει ως εξής: Να ανοίξει ή όχι ένα ακόμη μέτωπο (στα δυτικά) για αντιπερισπασμό με σκοπό να αδράξει οφέλη είτε στη Συρία και στο Βόρειο Ιράκ, είτε στο Αιγαίο; Οι άλλοι παράγοντες, εξαρτώνται από μας. Ένας συγκερασμός εσωτερικής και εξωτερικής εξισσορόποησης, (αυτοβοήθεια-ενδυνάμωση των ενόπλων δυνάμεων της Ελλάδος και ταυτόχρονα, συνέχιση της εμβάθυνσης της περιφερειακής μας συνεργασίας με Κύπρο, Ισραήλ και Άιγυπτο) θα δημιουργήσει περισσότερους λόγους για να απαντήσει η Τουρκία στο παραπάνω δίλημμα, αρνητικά. Ήτοι, να μην ανοίξει άλλο μέτωπο. Στο τέλος κάθε τέτοιας απόπειρας ανάλυσης-πρόβλεψης τάσεων, δεν μπορεί να λείπει ο ρόλος του διεθνούς παράγοντα. Εξαρτάται δηλαδή, από το τι θα σημαίνει η Τουρκία για τη Δύση και τη Ρωσία, τα επόμενα έτη.
iReport: Η Ελλάδα μπορεί να αυξήσει τη διαπραγματευτική της θέση εντός Ε.Ε μέσα από την Ανατολική Μεσόγειο; Και πώς μπορεί να το πετύχει;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Η Ελλάδα καθυστέρησε υπερβολικά να αντιληφθεί πως μέρος της εξόδου από την οικονομική κρίση που ταλανίζει τη χώρα, βρίσκεται στην αξιοποίηση της γεωστρατηγικής της θέσης. Από την Αραβική Άνοιξη και μετά, η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί εκείνο το τραπέζι «πόκερ» στο οποίο οι δυνάμεις θα επαναπροσδιορίσουν την επιρροή τους. Η Ελλάδα και η Κύπρος, έχουν ένα πολύ καλό momentum καθώς η Ε.Ε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, είδε πως η Τουρκία είναι ένας αναξιόπιστος εταίρος (βλ. διαπραγματεύσεις για το προσφυγικό και ένταση με χώρες-μέλη της Ε.Ε όπως Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία.).Μαζί με την Κύπρο μπορούμε να φέρουμε σε κοινοτικά πλαίσια την ολοένα και στενότερη συνεργασία μας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Αυτό, δε θα βοηθήσει μόνο στην μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά θα βοηθήσει πολύ την ασφάλεια της Ε.Ε και τις ασύμμετρες απειλές που η Ε.Ε αντιμετωπίζει όλο και πιο έντονα. Η ασφάλεια και η διέλευση πολιτών από τη Μέση Ανατολή θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών της Ε.Ε, οι οποίες συνιστούν και τον πυρήνα του ευρω-οικοδομήματος. Όσο η Τουρκία απομονώνεται, τόσο μεγαλύτερη είναι η αξία της Ελλάδας και της Κύπρου.
iReport: Παρακολουθούμε τις γεωπολιτικές και γεωοικονομικές παγκοσμίως, τε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα να εξελίσσουν σχέδια παρέμβασης στην Εγγύς και Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική. Παράλληλα η Ε.Ε. παραμένει εγκλωβισμένη στα εσωτερικά της προβλήματα και εκτός της χρηματικής ενίσχυσης δεν έχει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ. Πώς χαρακτηρίζετε την κατάσταση σήμερα, και τι περιμένετε να γίνει στο άμεσο μέλλον;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Ο -τρόπον τινά- «παλαιός κόσμος» (σ.σ ψυχροπολεμική περίοδος και πρώτα χρόνια μετά το τέλος αυτής) είχε οικοδομηθεί πάνω σε  κάποια διοικητικά τεκμήρια αρμοδιότητας. ΝΑΤΟ και Ε.Ε ήταν εκείνοι οι ευρωατλαντικοί θεσμοί που ανέλαβαν την ασφάλεια-άμυνα και την οικονομική ανάπτυξη-ευημερία του δυτικού κόσμου. Και οι δύο οργανισμοί, συνεχίζουν να είναι χρήσιμοι στη διεθνή κοινότητα. Παρόλα αυτά, αυτό που έχει αλλάξει, είναι η δομή του διεθνούς συστήματος. Απορροια αυτής της συστημικής αλλαγής, (από τον διπολισμό στον πολυπολισμό) είναι και η αναποτελεσματικότητα της δομής των δύο οργανισμών αλλά και της σύγχυσης του τεκμηρίου αρμοδιότητας μεταξύ των δύο οργανισμών. Οι ΗΠΑ, ηγούνται του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ όμως, περιλαμβάνει κυρίως κράτη-μέλη της Ε.Ε. Η Ε.Ε, από τον πόλεμο του Ιράκ (2003) μέχρι και την Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι φαίνεται να μην έχει τους ίδιους στόχους με τις ΗΠΑ. Επιπρόσθετα,οι ΗΠΑ είναι κράτος. Η Ε.Ε είναι μια περιφερειακή κοινότητα κρατών που όπως ορθά λέτε, δε διάγει την καλύτερη περίοδο της ιστορίας της (αν αυτήν την αφετηρία της ιστορίας την τοποθετήσουμε στο 1957). Η Ε.Ε εν ολίγοις, δεν έχει κοινή πολιτική άμυνας (μόνο διακηρυκτικά την κατέχει προσώρας) και πέραν αποστολών τύπου peacekeeping και αντίστοιχων, state-building (εξάγοντας θεσμούς, διαδικασίες και soft power) δεν έχει την ικανότητα προβολής ισχύος εκτός της επικράτειας της Ευρώπης. Το ρητό-μόττο «Η Ε.Ε είναι οικονομικός γίγας αλλά πολιτικός νάνος», όσο αφοριστικό και να είναι, δίνει ψήγματα αλήθειας. Ο Κλάουζεβιτς έγραφε πως στο τέλος, κερδίζουν εκείνοι που ξέρουν να πολεμούν καλά. Με άλλα λόγια, οι κάτοχοι της σκληρής ισχύος. Οι μεγάλες δυνάμεις του διεθνούς συστήματος, είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία. Η Ε.Ε τείνει να αλλάξει δομή (εξ όσων φαίνονται στο παρόν) και όσο είναι εξαρτημένη ενεργειακά στη Ρωσία και αμυντικά στις ΗΠΑ, η προβολή ισχύος σε διεθνή κλίμακα από πλευράς της, (δεδομένου πως οι ευημερούσες-οικονομικά- χώρες τις Ε.Ε γίνονται όλο και λιγότερες) θα είναι πιο ισχνή και άλλες δυνάμεις όπως η Νότια Κορέα, η Ινδία, η Ιαπωνία και το Μεξικό, θα καλύψουν το κενό ισχύος που θα αφήσει.
iReport: Ποια η ενεργειακή και οικονομική παρέμβαση ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας στην περιοχή;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Γεωπολιτική και Γεωοικονομία, είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένες. Νομιναλιστικά, πάντα ήταν απλώς πλέον, η διπλωματία των αγωγών (λόγω και της τεχνολογικής εξέλιξης) διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο.
Οι ΗΠΑ με τον ΤΑΡ-ΤΑΝΑΡ, έχουν ήδη ρόλο ενεργειακό. Ο EastMed είναι μια περίπτωση που σίγουρα θα στηριχτεί από τις ΗΠΑ (αν είναι βιώσιμο ως project) καθώς οδηγεί στην ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης και κυρίως, από την ενεργειακή απεξάρτησή της από τη Ρωσία. Οι ΗΠΑ θεωρούν τον ευρωπαϊκό χώρο ως απαραίτητο για την συνολική εξωτερική τους πολιτική στον 21ο αιώνα. Ο περιορισμός της Gazprom και του ρωσικού δικτύου αγωγών στην Ευρώπη, είναι βασικός αμερικανικός στόχος. Από την εμπορική-οικονομική άποψη, το ΤΤΙΡ (Transatlantic Trade Investment Partnership) είναι ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. Η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, δεν έχει ακόμη δείξει αν προτίθεται να συνεχίσει να στηρίζει αυτό το εγχείρημα, το οποίο έτσι και αλλιώς, έχει μείνει σχετικά στάσιμο καθώς η Ε.Ε είναι ακόμη διστακτική. Τα ρωσικά προϊόντα,- πέραν της ενέργειας- αντανακλούν το μεγάλο πρόβλημα της ρωσικής οικονομίας. Η επιτυχία τους στην οικονομική αγορά είναι περιορισμένη καθώς δεν είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά. Η Ρωσία επενδύει στην ενεργειακή εξάρτηση της Ε.Ε από το ρωσικό φυσικό αέριο καθώς και στην πώληση όπλικών συστημάτων.
Η Κίνα, ενεργειακά είναι διψασμένη. Επομένως, δεν μπορεί (και λόγω γεωγραφίας) να διεισδύσει ενεργειακά –άμεσα- στην Ευρώπη. Εμπορικά, είναι από τους μεγαλύτερους οικονομικούς εταίρους της Ε.Ε και αποτελεί ένα μεγάλο πρόβλημα για πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες, το γεγονός οτι κλάδοι όπως η κλωστοϋφαντουργία, τείνουν να σινοποιηθούν. Το Silk Road-One Belt, είναι ένα εξίσου μεγαλεπήβολο εμπορικό σχέδιο της Κίνας, (το οποίο περνά και από τον Πειραιά) το οποίο στοχεύει στην άυξηση των κινεζικών εξαγωγών προς την Ε.Ε. Συνοπτικά, θα λέγαμε πως ένα πολύπλοκο και σύνθετο bras de ferre μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, εξελίσσεται και θα συνεχίσει να εξελίσσεται στην Ευρώπη. Αυτός είναι βασικός λόγος που η Γηραιά Ήπειρος, μετά από αιώνες πρωτοκαθεδρίας στις διεθνείς υποθέσεις, γίνεται πλέον ένα πεδίο αντιπαραθέσεων των μεγάλων δυνάμεων. Ένα διακύβευμα.
iReport: Τα τελευταία χρόνια με την παράλληλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών έχουν αναπτυχθεί ασύμμετρες απειλές νέου τύπου και υβριδικός πόλεμος. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτών των στρατηγικών, πόσο έχουν αναπτυχθεί στην ευρύτερη περιοχή μας και σε ποιο επίπεδο βρίσκονται στην Ελλάδα; Μπορεί η χώρα μας να προστατευτεί από τέτοιες απειλές;
Δημήτριος Τσαϊλάς: Οι ορισμοί που επιχειρούν να δώσουν σημασία στον υβριδικό πόλεμο, είναι πολλοί. Μπορούμε να αναφέρουμε τις κύριες πτυχές του, όταν αυτός λαμβάνει χώρα. Η πρώτη, αφορά το συμμετρικό κομμάτι (εδώ είναι και η μεγάλη διαφορά μεταξύ ασύμετρων απειλών και υβριδικού πολέμου) που συμπεριλαμβάνει τακτικό στρατό ή ένα στράτευμα που ακολουθεί και εκτελεί εντολές, κεντρικά σχεδιασμένες. Η δεύτερη πτυχή, αφορά τις ασύμμετρες απειλές. Αυτές, συνιστούν ουσιαστικά την τρομοκρατία. Όχι μόνο τους τρόπους που έχουμε δει μέχρι σήμερα να πλήττουν την Ευρώπη (π.χ εκρήξεις,  τυφλοί και μαζικοί πυροβολισμοί εντός πόλης, τυφλά μαχαιρώματα εναντίον πολιτών, παράσυρση πεζών από φορτηγά κτλ) αλλά και άλλες που απευχόμαστε να δούμε, όπως είναι ο δηλητηριασμός υδάτων, οι επιχειρήσεις με χημικά και βακτηριολογικά όπλα, κτλ. Η οργάνωση τέτοιων ομάδων είναι εξίσου, μη συμμετρική (πχ απουσία πυραμιδοειδούς οργάνωσης-ιεραρχίας). Η τρίτη πτυχή του υβριδικού πολέμου, είναι ο κυβερνοπόλεμος. Όσο περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο –αναμένεται- να μετατίθεται το πεδίο του κυβερνοχώρου. Ένα ηλεκτρικό block out –ως αποτέλεσμα στοχευμένης κυβερνοεπίθεσης- είναι ικανό να παραλύσει την δράση και την αντίδραση μιας χώρας.
Το ΝΑΤΟ, προσπαθεί σταδιακά να προσαρμόσει το δόγμα του πάνω στις νέες μορφές πολέμου (τέτοιου είδους πολέμο παρακολουθήσαμε τόσο στην Ουκρανία, όσο και στη Συρία) έχοντας ως ένα –από τα πολλά- εμπόδιο το δίλημμα του να μετατρέψει συμμετρικούς και οργανωμένους στρατούς, σε στρατούς ικανούς να απαντήσουν σε υβρδικά χτυπήματα. Οι όποιες στρατηγικές πρόληψης τέτοιων επιθέσεων, οφείλουν να έχουν την αφετηρία τους στον έλεγχο της πληροφορίας. Η πρόληψη τέτοιας μορφής επιθέσεων, είναι η έγκυρη,ταχεία και έγκαιρη πληροφόρηση. Τόσο η Ελλάδα, όσο και η Ε.Ε, φαίνεται προς το παρόν να ακολουθούν τις εξελίξεις και όχι να τις προλαμβάνουν. Παρόλα αυτά, για να είμαστε όσο γίνεται ρεαλιστές και ταυτόχρονα, δίκαιοι, δεν είναι εύκολο να αντιμετωπίσεις ομάδες τύπου ΙΚ.

Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα

Ο Υποναύαρχος (εα) Δημήτριος Ν. Τσαϊλάς ΠΝ, γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Το 1977 εισάγεται στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Ακολουθούν 35 χρόνια σταδιοδρομίας στο Πολεμικό Ναυτικό. Κυβερνήτης 5 πολεμικών πλοίων (Τ/Α Τοξότης, Τ/Α Έσπερος, ΤΠΚ Άννινος, ΤΠΚ Λάσκος και ΠΓΥ Αξιός). Ήταν Υπασπιστής της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κ.κ. Κωστή Στεφανόπουλου. Από το 2002 ως το 2005 διετέλεσε Ακόλουθος Αμύνης στην Ελληνική Πρεσβεία στον Καναδά. στην Οττάβα. Διετέλεσε Διοικητής Μοίρας Υποστηρίξεως στο Αρχηγείο Στόλου και Διοικητής Ναυτικής Διοικήσεως Βορείου Ελλάδος.

Έχει πλούσια εκπαιδευτική δραστηριότητα καθώς δίδαξε Ναυτιλία στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων και στις Σχολές Εξειδικεύσεως Αξιωματικών. Επίσης δίδαξε στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως και της Στρατηγικής και Ασφάλειας σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Η συγγραφική του δραστηριότητα αποτελείται από, εγχειρίδια και σημειώσεις Ναυτιλίας, το βιβλίο περί Στρατηγικής που διδάσκεται στην Ανωτάτη Διακλαδική Σχολή Πολέμου, το Strategy Syllabus for War College, καθώς και πλήθος άρθρων που έχουν δημοσιευθεί στον περιοδικό και ημερήσιο τύπο.
Έχει οργανώσει διεθνή και εθνικά συνέδρια και έχει συμμετάσχει τόσο ως ομιλητής όσο και ως εισηγητής. Είναι επίσης Ακαδημαϊκός σύμβουλος του Strategy International (www.strategyinternational.org), στο οποίο διετέλεσε και ως Διευθυντής, σήμερα αρθρογραφεί με θεματολογία την γεωπολιτική, την στρατηγική και ασφάλεια.
Του έχουν απονεμηθεί πολλές εθνικές και ξένες διακρίσεις.



Χρήστος καρδαμπίκης
synoranews
synoranews

Το blog Synoranews αναδημοσιεύει δεν "υιοθετεί" απαραίτητα το περιεχόμενο των ειδήσεων που αναρτά και στις οποίες αναφέρεται η πηγή της

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου