Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Οι αριστοτέχνες της Χαλκιδικής - Χειροποίητα πλωτά αριστουργήματα [photos]


Ενας από τους τελευταίους των... καραβομαραγκών, ο 46χρονος Νίκος Γιαννάκης, πασχίζει να βγάλει τα προς το ζην διατηρώντας με μεράκι μια τέχνη που φθίνει, αυτή της κατασκευής ξύλινων παραδοσιακών σκαφών.
Περνά τις μέρες του εκεί που σκάει το κύμα, στο οικογενειακό καρνάγιο έξω από την Ιερισσό της Χαλκιδικής -λίγα χιλιόμετρα από το χερσαίο σύνορο του Αγίου Ορους- και με τη μαστοριά του διδάχτηκε από τον πατέρα του να δίνει μορφή στο ξύλο από τα δάση άγριας πεύκης της περιοχής, μετατρέποντάς το σε καλοτάξιδα έργα τέχνης: τρεχαντήρια, περάματα, τάκους, λίμπερτι και άλλα είδη της παραδοσιακής ελληνικής ναυπηγικής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ένας από τους μόλις δέκα σε ολόκληρη την Ελλάδα που επιμένουν να κατασκευάζουν ξύλινα σκαριά, σε πείσμα της επέλασης των πλαστικών, της δραστικής μείωσης του αλιευτικού στόλου της χώρας, αλλά και της οικονομικής κρίσης, που επέφερε το τελειωτικό χτύπημα σε πολλές επιχειρήσεις του κλάδου.
Εχει προηγηθεί η μαζική απόσυρση και καταστροφή χιλιάδων ξύλινων καϊκιών τις περασμένες δύο δεκαετίες, με ευρωπαϊκή επιδότηση και στόχο την καταπολέμηση της υπεραλίευσης. Το γεγονός όχι μόνο συρρίκνωσε την αλιεία, αλλά «πλήγωσε» βαθιά μια ναυτική και πολιτιστική παράδοση αιώνων, οδηγώντας στη χωματερή το μεγαλύτερο μέρος τού ίσως ομορφότερου στόλου ξύλινων αλιευτικών σκαφών της Ευρώπης.

«Από το 1990 έχουν κοπεί οι νέες άδειες. Από τότε όσες παραγγελίες έχουμε είναι από κατόχους παλιών αδειών που θέλουν να αντικαταστήσουν τα σκάφη τους. Μετά ήρθε και η κρίση?» λέει στο «Εθνος» ο κ. Γιαννάκης, επιμένοντας πάντως πως θα συνεχίσει να κάνει αυτό που αγαπάει και έχει μάθει, δουλεύοντας από παιδί πλάι στον πατέρα του. Εχει αποκτήσει τη φήμη του καλού τεχνίτη και με τη βοήθεια του Διαδικτύου έχει διευρύνει το πελατολόγιό του, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας αλλά και στο εξωτερικό.

Πελάτες από το εξωτερικό
Αυτή την εποχή δουλεύει πάνω σε δύο αλιευτικά σκάφη, 12 και 16 μέτρων, παραγγελίες ψαράδων από την Κάλυμνο και την Κάσο. Εχει παραδώσει στο παρελθόν σε Εύβοια, Κρήτη και άλλες νησιωτικές και παραλιακές περιοχές της χώρας, έχει στείλει καΐκι στην Κύπρο, ενώ έχει δεχτεί παραγγελίες από Γερμανία, Ολλανδία και ΗΠΑ για σκάφη που παρέμειναν στην Ελλάδα και περιμένουν τους κατόχους τους κάθε καλοκαίρι.

Οι αριστοτέχνες της Χαλκιδικής - Χειροποίητα πλωτά αριστουργήματα [photos]
Ενα «τρεχαντήρι» μήκους 10 μέτρων χρειάζεται προσωπική εργασία έξι μηνών για να ολοκληρωθεί και να παραδοθεί, με κόστος για τον πελάτη από 13.000 ως 15.000 ευρώ (χωρίς τις μηχανές). Για την κατασκευή ενός μεγαλύτερου σκάφους, μήκους 16 μέτρων, απαιτείται διπλάσιος χρόνος και το σκαρί πωλείται από 30.000 ως 40.000 ευρώ, ανάλογα με τα υλικά κατασκευής.
Ως πρώτη ύλη δουλεύεται το ξύλο άγριου πεύκου που υπάρχει στα δάση της περιοχής, αλλά και άλλα ξύλα, όπως το ιρόκο που εισάγεται από την Αφρική και τη Νότια Αμερική και είναι πιο ανθεκτικό στο νερό. Ανάλογα με τις επιθυμίες και το? πορτοφόλι του πελάτη, μπορεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικά είδη ξύλου, μεταλλικά μέρη και εξοπλισμό.
«Τώρα με την κρίση έρχεται ο πελάτης και σου λέει ''εγώ θα αγοράσω τα ξύλα και τα καρφιά, εσύ θα βάλεις την κατασκευή''. Δεν μπορείς να πεις όχι, η δουλειά είναι πεσμένη» σημειώνει και προσθέτει: «Πούλησα πρόσφατα ένα σκάφος 5.000 ευρώ, με πραγματική αξία 16.000 ευρώ, γιατί το είχα καιρό έξω και θα το έτρωγαν τα έντομα».

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΑΠΟΣΥΡΣΗ

Προσπάθεια διαφύλαξης των παραδοσιακών σκαφών
Ως ταφόπλακα για ένα μεγάλο κεφάλαιο της ελληνικής ναυτικής παράδοσης θεωρούν οι ιδιοκτήτες ξύλινων σκαφών τη μαζική απόσυρση και καταστροφή χιλιάδων καϊκιών τις δεκαετίες του 1990 και 2000, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών αποφάσεων για την καταπολέμηση της υπεραλίευσης.
Στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών αποφάσεων για την καταπολέμηση της υπεραλίευσης χάθηκαν 12.500 αλιευτικά σκάφη σε σύνολο 14.000
Στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών αποφάσεων για την καταπολέμηση της υπεραλίευσης χάθηκαν 12.500 αλιευτικά σκάφη σε σύνολο 14.000
«Χάθηκαν 12.500 αλιευτικά σκάφη σε σύνολο 14.000. Οι κάτοχοί τους έπαιρναν κοινοτική επιδότηση για την απόσυρσή τους και τα έστελναν στις χωματερές. Αυτό ήταν καταστροφικό. Θα μπορούσαν απλά να αποχαρακτηριστούν από αλιευτικά, να μετατραπούν σε σκάφη αναψυχής και να τα αποκτήσουν με πολύ χαμηλή τιμή ελληνικές οικογένειες», σημειώνει στο «Εθνος» ο κ. Νίκος Καβαλιέρος, πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Παραδοσιακών Σκαφών.
Ο Σύνδεσμος ιδρύθηκε το 1999 από τον πρώην υπουργό και κάτοχο παραδοσιακού σκάφους, Γ. Ανωμερίτη, με στόχο τη διάσωση της παραδοσιακής ναυπηγικής, και σήμερα αριθμεί 170 μέλη με 40 σκάφη, αλιευτικά, ιδιωτικά αναψυχής και επαγγελματικά τουριστικά, μήκους ακόμη και 40-42 μέτρων.
Εχει καταφέρει να διασώσει σκαριά σπάνιας ομορφιάς και ιστορικής αξίας, ενώ το επόμενο διάστημα θα συνεργαστεί με το Ναυτικό Μουσείο για την καταγραφή, ταξινόμηση και φωτογράφηση όλων των σκαφών που έχουν χαρακτηριστεί ως παραδοσιακά, διατηρητέα ή ιστορικά. Μετά το τέλος της καταγραφής θα εκδοθεί ένας καλαίσθητος τόμος. «Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διαφυλάξουμε ένα κομμάτι της παράδοσής μας που μας κληροδότησαν οι παππούδες μας και κινδυνεύει να χαθεί», επεσήμανε ο κ. Καβαλιέρος.
Δεύτερης γενιάς καραβομαραγκός, ο Νίκος Γιαννάκης προβληματίζεται για το αν θα υπάρξει τρίτη γενιά. «Εχω έναν γιο 10 ετών, αλλά δεν βλέπω να τον απασχολεί προς το παρόν το θέμα», παρατηρεί και εκφράζει την ελπίδα πως η τέχνη δεν θα χαθεί. «Τι θα γίνει με τα σκάφη που έμειναν; Είναι κομμάτι του πολιτισμού μας», προσθέτει.


ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΓΝΑΤΙΑΔΗΣ/ethnos.gr

Δημοσίευση σχολίου

Start typing and press Enter to search