Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Η κρίση στη FYROM και οι μελλοντικές εξελίξεις

Διαβάζοντας κάποιος τις αναλύσεις και τις δηλώσεις κάποιων πολιτικών μας για τα συμβαίνοντα στη FYROM (όπου υπάρχει έντονη πολιτική ρευστότητα με ανησυχητική προοπτική), ανησυχεί για την επίπεδη ανάλυση του θέματος που εξαντλείται συνήθως μόνο σε γενικόλογες αναφορές στον αλβανικό εθνικισμό και τα σχέδια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ για όσα συμβαίνουν στην περιοχή και για τις προεκτάσεις που έχουν για μας. Βέβαια, στο πλαίσιο ενός άρθρου λίγα μπορούν να ειπωθούν, αλλά θα προσπαθήσω να θέσω κάποια δεδομένα που βοηθούν να είναι πιο καθαρή η εικόνα.

Α. Γίνεται ευρεία αναφορά στη χώρα μας στον αλβανικό μεγαλοϊδεατισμό, τη ριζοσπαστικοποίηση των Αλβανών κ.λπ. O αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός είναι υπαρκτός και επικίνδυνος, και όσο κι αν σήμερα εκδηλώνεται υπό το πρόσχημα εξασφάλισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι βέβαιο ότι σε επόμενη φάση, στο απώτερο μέλλον, θα τεθεί και θέμα μεγάλης Αλβανίας ή ομοσπονδίας αλβανικών κρατιδίων των Βαλκανίων. Όμως βρίσκει ανταπόκριση στον αλβανικής καταγωγής πληθυσμό των Σκοπίων, διότι ο πληθυσμός αυτός ήταν επί δεκαετίες αποκλεισμένος από τη δημόσια διοίκηση, περιθωριοποιημένος κοινωνικά και ζούσε στους ρυθμούς μιας άλλης παράλληλης κλειστής κοινωνίας, με κύριο χαρακτηριστικό την έντονη δημογραφική αύξηση και το χαμηλό οικονομικό και μορφωτικό επίπεδο. Από τη στιγμή που οι Αλβανοί του κρατιδίου ήταν αποκλεισμένοι από κάθε δομή εξουσίας, ήταν βέβαιο ότι θα προχωρούσε η ριζοσπαστικοποίησή τους, θα υπήρχε έδαφος πρόσφορο για ανάφλεξη και διασπαστικές κινήσεις.

Β. Στην Ελλάδα κάνουν όλοι οι αναλυτές το λάθος να μιλούν για την ύπαρξη στη FYROM μόνο Αλβανών και Σλάβων που δηλώνουν Μακεδόνες. Αυτό δεν είναι αληθές, διότι στο κράτος των Σκοπίων υπάρχει πανσπερμία εθνοτήτων, υπάρχουν 100.000 πολίτες τουρκικής καταγωγής (ενσωματωμένοι όμως στη δομή εξουσίας του κρατιδίου), υπάρχουν περίπου 80.000 πολίτες σερβικής καταγωγής, υπάρχουν χιλιάδες βλαχόφωνοι, υπάρχουν ακόμη οι Αθίγγανοι κ.λπ.
Όμως και οι ίδιοι οι Σλάβοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Σε αυτούς που δηλώνουν Μακεδόνες και θέλουν ανεξάρτητο κρατίδιο με το όνομα Μακεδονία (είναι οι περισσότεροι) και σε αυτούς που δηλώνουν προς το παρόν “Μακεδόνες”, αλλά ενδόμυχα θα προτιμούσαν να ζουν στο πλαίσιο της Βουλγαρίας και είναι εγκατεστημένοι κυρίως στο ανατολικό μέρος του κρατιδίου. Για να υπάρξει πλήρης γνώση των τεκταινομένων και προϊδεασμός για τα μέλλοντα να συμβούν, θα έπρεπε κάποιος να μελετήσει ποιες αδελφοποιήσεις βουλγαρικών πόλεων έχουν γίνει με αντίστοιχες πόλεις της ανατολικής πλευράς της ΠΓΔΜ, πώς λειτουργούν αυτές οι αδελφοποιήσεις, πόσοι σπουδαστές από αυτές τις περιοχές φοιτούν με υποτροφίες σε βουλγαρικά πανεπιστήμια κ.λπ.
Γ. Ταυτόχρονα θα πρέπει κάποιος, για να καταλάβει τη φιλοσοφία της δημιουργίας του κρατιδίου, να μελετήσει τον τρόπο αντιμετώπισης των πληθυσμιακών ομάδων που είχαν σύνδεση με την Ελλάδα. Έτσι, τους 4.000 Σαρακατσάνους που είχαν αποκλειστεί εκεί με τη λήξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου -επειδή ήταν λίγοι και εκδηλώνονταν ως φανατικοί Έλληνες- έμμεσα τους εξώθησαν να φύγουν στην Ελλάδα την περίοδο 1958-1968 και ο κύριος όγκος τους είναι σήμερα εγκατεστημένος στο Ελευθέριο – Κορδελιό Θεσσαλονίκης. Τους βλαχόφωνους που ήταν πολλοί (μερικοί από αυτούς μετεγκαταστάθηκαν στο Βελιγράδι όπου διαπρέπουν και ένας από αυτούς είναι ο πρώην πρόεδρος των δικηγόρων της Γιουγκοσλαβίας, Τόμα Φίλα -Θωμάς Φιλώτας- με καταγωγή από το Μοναστήρι), τους αντιμετώπισαν διαφορετικά. Προσπάθησαν να καλλιεργήσουν σ’ αυτούς τη συνείδηση ότι αποτελούν ένα ξεχωριστό βαλκανικό έθνος που δεν έχει σχέση με την Ελλάδα και γι’ αυτό, υπερτονίζοντας τη σημασία του λατινογενούς βλάχικου γλωσσικού ιδιώματος, άρχισαν να στέλνουν παιδιά για σπουδές στη Ρουμανία, παρότρυναν τη χειροτονία ιερέων (μετά από σπουδές στη Ρουμανία) που θα έκαναν τη λειτουργία στα βλάχικα, καθιέρωσαν εκπομπές σε τηλεόραση και ραδιόφωνο στη βλάχικη διάλεκτο και χρηματοδότησαν συλλόγους και εκδόσεις που προπαγάνδιζαν την ανυπαρξία σχέσεων των βλαχοφώνων με τον ελληνισμό (ενώ η αλήθεια είναι ότι οι βλαχόφωνοι συμμετείχαν σε όλους τους αγώνες του ελληνισμού) και αποθάρρυναν τη χρήση της ελληνικής γλώσσας (στο τελευταίο βιβλίο μου με τίτλο “Με το βλέμμα στο μέλλον” εκδ. ΙΑΝΟΣ 2014, σελ.142-144 φίλος – ομογενής, που διαμένει στο Μοναστήρι, περιγράφει πώς η οικογένειά του αναγκαστικά άλλαξε επώνυμο τρεις φορές μετά το 1912).
Είναι γνωστό ότι στα Σκόπια υπήρξε μακρόχρονη και συνειδητή προσπάθεια για δημιουργία συνείδησης μακεδονικού έθνους (όπως το οραματίστηκε ο Κρίστε Μισίρκοφ το 1903 με το βιβλίο του “Μακεδονικές υποθέσεις”, που ελάχιστοι έχουν διαβάσει στην Ελλάδα) και στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας υπέστησαν καταπιέσεις όλες οι μειονότητες και όχι μόνο οι Αλβανοί, θα πρέπει δε για να απαλειφθεί ο μεγαλοϊδεατισμός της δημιουργίας συνείδησης “μακεδονικού έθνους” να αλλάξουν όλα τα σχολικά τους βιβλία, που είναι ουσιαστικά προπαγανδιστικά κείμενα, ο κατευθυνόμενος τρόπος ζωής και σκέψης, και να συνειδητοποιήσουν ότι αποτελώντας κράτος με πανσπερμία εθνοτήτων, πρέπει να είναι σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και να υπάρχει σεβασμός στην ιστορική αλήθεια.

Δ. Το κράτος αυτό μπορεί να κρατηθεί ως ανεξάρτητο μόνο με στήριξη των ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, Ε.Ε. και Ελλάδας, με γενναία οικονομική βοήθεια και αλλαγή της δομής του. Ήδη το κρατίδιο έφτασε στα πρόθυρα διάλυσης το 2001, αλλά εκτονώθηκε τότε η κρίση με επέμβαση των ΗΠΑ που επέβαλαν τη συμφωνία της Αχρίδας, που μεταξύ άλλων προέβλεπε και αναλογική συμμετοχή των Αλβανών στον κρατικό μηχανισμό. Τώρα οι Αλβανοί, έχοντας αφομοιώσει τα οφέλη από αυτήν τη συμφωνία, ζητούν περισσότερα, που τείνουν σε ομοσπονδοποίηση του κρατιδίου. Για να ξεπερασθεί η κρίση χρειάζεται “εξωγενής” επέμβαση που θα πείσει τους Αλβανούς να συμμετέχουν σε όλες τις βαθμίδες της ζωής και μόνο αν αναγνωρισθούν και αυτοί ως συνιστώσα του κρατιδίου μπορεί αυτό να κρατηθεί, βεβαίως με ονομασία που θα εκφράζει όλους τους πολίτες του, θα σέβεται την ιστορική αλήθεια, χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στις γειτονικές χώρες και κυρίως στην Ελλάδα, γιατί μόνο με τη στήριξή της μπορεί να μακροημερεύσει.

Ε. Η χώρα μας οφείλει να λειτουργεί καθημερινά ως παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας στα Βαλκάνια, προβάλλοντας την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής, γιατί είναι και η μόνη ουσιαστικά που δεν θέλει αλλαγές συνόρων στην περιοχή. Πρέπει να πιέζει προς κάθε κατεύθυνση να υπάρξουν οι θεσμοί που θα δημιουργήσουν κλίμα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κυρίως συνθήκες γνωριμίας των λαών της περιοχής, για να υπάρξει η ειρηνική συνύπαρξη.
Με την ευκαιρία αυτή υπενθυμίζω ότι μετά το 1990 φορείς της Θεσσαλονίκης ίδρυσαν διαβαλκανικές ενώσεις με έδρα τη Θεσσαλονίκη κι έτσι με πρωτοβουλία του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1995 η “Ένωση Βαλκανικών Δικηγορικών Συλλόγων”, με πρωτοβουλία του ΠΑΜΑΚ η “Ένωση Οικονομικών Πανεπιστημίων ΝΑ Ευρώπης”, με πρωτοβουλία του δήμου Θεσσαλονίκης το “Δίκτυο Πόλεων ΝΑ Ευρώπης”, με πρωτοβουλία της ΕΣΗΕΜΘ η “Ένωση Δημοσιογραφικών Ενώσεων Βαλκανικών Χωρών”, ενώ το ΚΘΒΕ την περίοδο 2007 – 2010 προχώρησε σε υπογραφή πρωτοκόλλων συνεργασίας με όλα τα εθνικά θέατρα των βαλκανικών χωρών με ανταλλαγές παραστάσεων κ.λπ. Αυτοί οι διαβαλκανικοί φορείς συνέβαλαν σε κάποιο βαθμό στην επαφή και γνωριμία των πολιτισμών της περιοχής, την άμβλυνση των αντιθέσεων και την προβολή της ευρωπαϊκής προοπτικής της περιοχής. Στην πορεία ατόνησαν, γιατί δεν στηρίχθηκαν από την Ελλάδα και την Ε.Ε., ενώ αν στηρίζονταν θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μεγαλύτερο βαθμό στην προβολή της ευρωπαϊκής προοπτικής με στόχο την άμβλυνση των αντιθέσεων και την καλλιέργεια κλίματος φιλίας και σταθερότητας στα Βαλκάνια. Και επειδή στα Βαλκάνια η ιστορία επαναλαμβάνεται, ίσως οι ιθύνοντες πρέπει να μελετήσουν τα συμπεράσματα των βαλκανικών διασκέψεων του Μεσοπολέμου (στις οποίες οι αντιπροσωπείες ήταν πολυπληθείς και συμμετείχαν κυρίως εκπρόσωποι πανεπιστημίων, επιστημονικών και παραγωγικών τάξεων) και να εφαρμόσουν έπειτα από τόσες δεκαετίες αρκετές από τις προτάσεις που απέβλεπαν στη σε βάθος χρόνου γνωριμία των λαών και πολιτισμών της περιοχής ως προαπαιτούμενο για εμπέδωση κλίματος σταθερότητας στην περιοχή.

Γαρούφας Δημήτρης

Δημοσίευση σχολίου

Start typing and press Enter to search