Δευτέρα, 29 Μαΐου 2017

Η Άλωση της Πόλης (29 Μαΐου 1453) και ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς

*«Μόνο όταν διδαγμένο από τα παθήματά του, το Γένος ανένηψε, ήλθε «με χρόνους και καιρούς» η πολυπόθητη παλλιγγενεσία. Και σήμερα παρά την ζοφερή εικόνα που διαγράφεται στον ορίζοντα, η ελπίδα του Γένους δεν εξέλιπε. Επειδή υπάρχει η ανάμνηση και η αυτοκριτική». († Αρχιμ. Γεώργιος Καψάνης).
…Τρίτη 29 Μαϊου: Οι Τούρκοι αρχίζουν την επίθεση από την πύλη του Αγ. Ρωμανού όπου το τείχος ήταν σχεδόν κατεστραμμένο. Οι πρώτες επιθέσεις αποκρούσθηκαν μετά από μάχη σώμα με σώμα στις οποίες ήταν παρόντες ο Ιουστινιάνης και ο Κων/νος. Σ’ αυτή τη μάχη τραυματίστηκε ο Ιουστινιάνης και κατέφυγε στο Γαλατά.
ΜΙΑ ΛΑΪΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΗ:
«Η κακή τύχη ηθέλησε και ελαβώθη ο καπετάνιος Γιουστουνιάς ( Ιουστινιάνης) με μια σαϊττέα εις τα σαγόνια και έτρεχε το αίμα εισέ όλο του το κορμί, και εσκιάχθη να μην αποθάνη, και δεν εμίλησε λόγον να βάλη άλλον εις τον τόπον του, μόνε άφησε τον πόλεμον καί έφυγε κρυφά, δια να μην τζακιστούνε οι σύντροφοι του. Και εμπήκανε οι εχθροί μέσα. Οπού αν ήθελε αφήσει άλλον εις τον τόπον τον, δεν ηθέλανε εμπή, οι εχθροί και ήθελε κρατεί τον πόλεμον και δεν ήθελε χάσει την χωράν, τόσο ότι ακόμα αντιστέκανε οι Ρωμαίοι και πολεμούσανε ανδρείως- και εσκλήρυνε πολλά ο πόλεμος. Και ο βασιλεύς, ωσάν· έμαθε ότι ελαβώθη ο καπετάνιος και έφυγε, τότε επήγαινε με αναστεναγμόν να τον ευρή, και ερωτά πού ‘να τον ευρή. Και οι πολεμιστάόες, οι σύντροφοι του, επολεμούσανε χωρίς καπετάνιο. αμή αρχίσανε και αυτοί και άφηναν τον πόλεμον και εφεύγανε. Τότε επηρανε οι Τούρκοι θάρρος πολύ και οι Ρωμαίοι εόειλιάσανε πολλά. Και ετούτα εγίνισαν όιατίέφυγε ο καπετάνιος, οπού έκαμνε χρεία να στέκη και να πολεμά έως να αποθάνη εις την τιμήν του, και ήθελε όιόει θάρρος και των συντρόφων του, όιατί όλη η δύναμη του Τούρκου ήτανε εις εκείνην την μερέα. Και οι ελεεινοί Ρωμαίοι αμή ελιγοστεύανε και δεν ημπορουσανε να αντισταθούνε εισέ τόσο πλήθος Τούρκων». (Βαρβερινός κώδικας)
Η αποχώρηση του Ιουστινιάνη προκάλεσε σύγχυση και οι Τούρκοι άρχισαν να εισβάλλουν στην Πόλη κατά μάζες. Ακολούθησε η τελική αντίσταση κατά την οποία ο Κων/νος έπεσε πολεμώντας ως απλός στρατιώτης. Κι o καίσαρ, όταν άκουσε πώς έγινε πια το θέλημα του Θεού, επήγε στη μεγάλη εκκλησία, έπεσε και προσκύνησε ζητώντας έλεος από το Θεό κι άφεση αμαρτιών. Aποχαιρέτισε τον Πατριάρχη, όλο τον υπόλοιπο κλήρο, τη ρήγισσα, προσκύνησε σ’ όλα τα σημεία κι εβγήκε από το ναό, πίσω εβόησε όλος ο κλήρος κι όλοι όσοι βρέθηκαν τότε εκεί, γυναίκες και παιδιά αμέτρητα τον ξεπροβόδισαν με θρήνους κι αναστεναγμούς, τόσο που έλεγες ότι η μεγάλη εκκλησία εσάλεψε από τον τόπο της, κι εμένα μου φαίνεται ότι ή βουή τους θα έφτασε κείνη τη στιγμή ίσαμε τον ουρανό. Καθώς έβγήκε από την εκκλησία είπε ένα μονό: «Όποιος θέλει να θυσιαστεί για τους ιερούς ναούς και την ορθόδοξη πίστη μας, ας με ακολουθήσει» και καβαλίκεψε το φαρί του κι ετράβηξε για τη Χρυσή Πύλη – εκεί ενόμισε ότι θα βρει τον άπιστο. Τον ακολούθησαν ως τρεις χιλιάδες πολεμιστές. Μπροστά στην πύλη είδαν πάρα πολλούς Τούρκους πού καρτερούσαν να πιάσουν τον καίσαρα. Τους εσκότωσαν όλους αυτούς. ‘Έτσι ο καίσαρ έφτασε ίσαμε την πύλη, μα από τους πολλούς σκοτωμένους δεν ημπορούσε να προχωρήσει άλλο και πάλι βρέθηκαν μπροστά του άλλοι Τούρκοι κι έπολέμησαν και μ’ αυτούς ως το θάνατο. Εκεί έπεσε ο ευσεβής καίσαρ Κωνσταντίνος υπέρ των ιερών ναών και της ορθοδοξίας, μήνας Μάιος, την 29η μέρα, αφού εσκότωσε με το χέρι του, όπως έλεγαν όσοι έμειναν ζωντανοί, πάνω από 600 Τούρκους, κι έτσι αλήθεψε ο χρησμός: «Με Κωνσταντίνο έγινε και πάλι με Κωνσταντίνο θ’ αποθάνει». Γιατί οι αμαρτίες έρχεται ή ώρα και κρίνονται από το θεό και, καθώς λέγεται, οι κακουργίες κι οι ανομίες καταλύουν τους θρόνους των ισχυρών.
29η Μαϊου, 2:30 το μεσημέρι: Η χιλιόχρονη βυζαντινή αυτοκρατορία είχε καταλυθεί. Καμιάς πολιτείας η πτώση δεν θρηνήθηκε τόσο πολύ όσο της Πόλης του Ελληνισμού, επειδή ως το 1453 είχε παραμείνει το αδούλωτο προπύργιο του Βυζαντινού κράτους. Η αντίσταση των πολιορκουμένων μπροστά στους πολυάριθμους άπιστους για την πατρίδα και τη θρησκεία, έμεινε χαραγμένη στον υπόδουλο Ελληνισμό και δημιούργησε την εθνική συνείδηση στους 4 αιώνες σκλαβιάς. …. Οι Ελληνες μόλις διέτρεξε η φήμη πως έπεσε η Πόλη, άλλοι άρχισαν να τρέχουν προς το λιμάνι στα πλοία των Βενετσιάνων και των Γενοβέζων και καθώς ορμούσαν πολλοί πάνω στα πλοία βιαστικά και με ακαταστασία χάνονταν, γιατί βούλιαζαν τα πλοία. Και έγινε εκείνο που συνήθως γίνεται σε τέτοιες καταστάσεις. Με θόρυβο, φωνές και χωρίς καμιά τάξη έτρεχαν να σωθεί ο καθένας μέσα σε σύγχυση…
Ένα μεγάλο πλήθος άνδρες και γυναίκες, που όλο και μεγάλωνε από τους κυνηγημένους, στράφηκε προς τον πιο μεγάλο ναό της Πόλης, που ονομάζεται Αγια Σοφιά. Μαζεύτηκαν εδώ άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Σε λίγο όμως πιάστηκαν από τους Τούρκους χωρίς αντίσταση. Πολλοί άνδρες σκοτώθηκαν μέσα στο ναό από τους Τούρκους. Αλλοι πάλι σ’ άλλα μέρη της Πόλης πήραν τους δρόμους χωρίς να ξέρουν για που. Σε λίγο άλλοι σκοτώθηκαν, άλλοι πιάστηκαν και πολλοί όμως από τους Ελληνες φάνηκαν γενναίοι αντιστάθηκαν και σκοτώθηκαν, για να μη δουν τις γυναίκες και τα παιδιά τους σκλάβους.
«Σε όλη την Πόλη τίποτε άλλο δεν έβλεπες παρά αυτούς που σκότωναν και αυτούς που σκοτώνονταν αυτούς που κυνηγούσαν και κείνους που έφευγαν». Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, «Απόδειξις ιστοριών» (μετάφραση). Ο λαός διέδιδε με το τραγούδι του το σκληρό μήνυμα ως θέλημα Θεού. Πηραν την πόλιν, πηραν την, πηραν τη Σαλονίκη, πηραν και την Αγία Σοφιά, το μέγα Μοναστήρι, που ειχε τριακόσια σήμαντρα κι εξήντα δυό καμπάνες κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος. Σιμά να βγουν τά άξια κι ο βασιλιάς του κόσμου φωνή τους ηρθ’ εξ ουρανου κι απ’ Αρχαγγέλου στόμα. Στις 2:30 το μεσημέρι η χιλιόχρονη Βυζαντινή Αυτοκρατορία το σύμβολο του Ελληνισμού και Χριστιανισμού, είχε καταλυθεί.

H Λαϊκή μούσα θρηνεί για την άλωση της Πόλης: «Πάψετε το Χερουβικό, κι ας χαμηλώσουν τ’ Άγια γιατί είναι θέλημα Θεού, η Πόλη να τουρκέψη». «Η Δέσποινα ταράχτηκε και δάκρυσαν οι εικόνες». Αλλά το γενναίο φρόνημα του έθνους με αισιοδοξία δηλώνει: «Σώπασε, κυρά Δέσποινα, μην κλαις και μη δακρύζης, πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θα’ ναι». Θρήνος κλαυθμός και οδυρμός και στεναγμός και λύπη, Θλίψις απαραμύθητος έπεσεν τοις Ρωμαίοις. Εχάσασιν το σπίτιν τους, την Πόλιν την αγία, το θάρρος και το καύχημα και την απαντοχήν τους. Τις το ‘πεν; Τις το μήνυσε; Πότε ‘λθεν το μαντάτο; Καράβιν εκατέβαινε στα μέρη της Τενέδου και κάτεργον το υπάντησε, στέκει και αναρωτά το: -«Καράβιν, πόθεν έρκεσαι και πόθεν κατεβαίνεις;» -«Ερκομαι ακ τα’ ανάθεμα κι εκ το βαρύν το σκότος, ακ την αστραποχάλαζην, ακ την ανεμοζάλην απέ την Πόλην έρχομαι την αστραποκαμένην. Εγώ γομάριν Δε βαστώ, αμέ μαντάτα φέρνω κακά δια τους χριστιανούς, πικρά και δολωμένα.» (δημοτικό, απόσπασμα).
Παραδοσιακοί και θαυμαστοί θρύλοι, αναπτύχθηκαν γύρω από την άλωση της Πόλης, για να θρέψουν τις ελπίδες και το θάρρος του εθνους επί αιώνες. «Πάλι με ΧρόνουΣ και καιρούς»
Όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη στους Τούρκους, ένα πουλί ανέλαβε να πάει ένα γραπτό μήνυμα στην Τραπεζούντα στην Χριστιανική Αυτοκρατορία του Ποντου για την Άλωση της Πόλης. Μόλις έφτασε εκεί πήγε κατευθείαν στη Μητρόπολη που λειτουργούσε ο Πατριάρχης και άφησε το χαρτί με το μήνυμα πάνω στην Άγια Τράπεζα. Κανείς δεν τολμούσε να πάει να διαβάσει το μήνυμα. Τότε πήγε ένα παλλικάρι, γιός μιας χήρας, και διάβασε το άσχημο μαντάτο «Πάρθεν η Πόλη, Πάρθεν η Ρωμανία».
Το εκκλησίασμα και ο Πατριάρχης άρχισαν τον θρήνο, αλλά ο νέος τους απάντησε.
«Κι αν η Πόλη έπεσε, κι αν πάρθεν η Ρωμανία, πάλι με χρόνους και καιρούς, πάλι δικά μας θα’ ναι».
Πάρθεν η Ρωμανία Έναν πουλίν, καλόν πουλίν εβγαίν’ από την Πόλην ουδέ στ’ αμπέλια κόνεψεν ουδέ στα περιβόλια, επήγεν και-ν εκόνεψεν α σου Ηλί’ τον κάστρον. Εσείξεν τ’ έναν το φτερόν σο αίμα βουτεμένον, εσείξεν τ’ άλλο το φτερόν, χαρτίν έχει γραμμένον, Ατό κανείς κι ανέγνωσεν, ουδ’ ο μητροπολίτης έναν παιδίν, καλόν παιδίν, έρχεται κι αναγνώθει. Σίτ’ αναγνώθ’ σίτε κλαίγει, σίτε κρούει την καρδίαν. «Αλί εμάς και βάι εμάς, πάρθεν η Ρωμανία!»
Μοιρολογούν τα εκκλησιάς, κλαίγνε τα μοναστήρια κι ο Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπιέται, -Μη κλαίς, μη κλαίς Αϊ-Γιάννε μου, και δερνοκοπισκάσαι
-Η Ρωμανία πέρασε, η Ρωμανία ‘πάρθεν. -Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο. (Δημοτικό τραγούδι του Πόντου).
Εκείνη η μέρα η σκοτεινή, αστραποκαϊμένη
της τρίτης της ασβολερής, της μαυρογελασμένης,
της θεοκαρβουνόκαυστης, πουμπαρδοχαλασμένης,
 έχασε μάνα το παιδί και το παιδίν τη μάναν,
και των κυρούδων τα παιδιά υπάν ασβολωμένα,
δεμένα από το σφόνδυλα όλα αλυσοδεμένα
δεμένα από τον τράχηλον και το ουαί φωνάζουν.
με την τρομάραν την πολλήν, με θρηνισμόν καρδίας·/ [. . .]
να πάτε όλοι κατ’ εχθρών, κατά των Μουσουλμάνων,
και δεύτε εις εκδίκησιν, τρέχετε μη σταθήτε,
τον Μαχουμέτην σφάξετε, μηδέν αναμελείτε,
την πίστιν των την σκυλικήν να την λακτοπατήτε. [. . .]
ω, Κωνσταντίνε Δράγαζη, κακήν τύχην οπού ‘χες,
και τι να λέγω, ουκ ημπορώ, και τι να γράφω ουκ οίδα,
 σκοτίζει μου το λογισμόν ο χαλασμός της πόλης.
———————————————
Ο άνθρωπος βομβαρδίζεται, καθημερινώς, από ένα χείμαρρο πληροφοριών, πολλές φορές ανούσιων, με αποτέλεσμα να ξεχνά να φιλτράρει αυτά που ακούει. Φιλτράρω, σημαίνει «κατεβάζω ρολά», αφουγκράζομαι τον εαυτό μου και κατόπιν ενδοσκόπησης, κριτικής σκέψης καταλήγω σε συμπεράσματα για αυτά που μόλις ενημερώθηκα. Είτε πρόκειται για είδηση της επικαιρότητας, είτε για πολιτική εκπομπή, ταινία, ντοκιμαντέρ. Όταν όμως βάλλεσαι πανταχόθεν από την ετοιμοπαράδοτη γνώμη των «ειδικών» τείνεις να παραγκωνίζεις την αναλυτική σου σκέψη.
Η μεγαλύτερη παθογένεια της «κοινωνίας της πληροφορίας» είναι ακριβώς αυτή: ενώ ανά πάσα στιγμή μπορούμε να ανατρέξουμε σε κάθε πληροφορία, την συλλογιστική που απαιτείται για να μετουσιώσουμε την πληροφορία σε γνώση, και την γνώση σε αλήθεια, όχι μόνο την απαξιούμε, αλλά δεν διαθέτουμε καν τα στοιχειώδη μέσα για να την ασκήσουμε. Τότε γινόμαστε έρμαιο στις αναλύσεις και γνώμες «καλοθελητών».
Ο μέσος πολίτης οφείλει να γίνει ρεπόρτερ. Να αποδέχεται τα πάντα αλλά και να τα αμφισβητεί. Να διασταυρώνει τις απόψεις του. Να συμμετέχει ενεργά στην ενημέρωση. Σαν ένα ζωύφιο να ψάχνει συνεχώς τα πάντα. Και το πιο σημαντικό από όλα: να ιεραρχεί την σημασία των όσων επιλέγει να μάθει. Ειδικά στην εποχή μας, που μια ακατάσχετη σαβούρα ηλιθιότητας πλασάρεται με το πρόσχημα της ψυχαγωγίας.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πελαγώνουμε σε έναν ωκεανό άχρηστης πληροφορίας. Κανείς δεν σκέφτεται να ξεσκαρτάρει. Κανείς δεν θέτει στον εαυτό του το ερώτημα: «Σε τι θα με ωφελήσει αυτή η πληροφορία. Πέρα από τα λίγα λεπτά διασκέδασης και εκτόνωσης που θα μου προσφέρει, θα με κάνει καλύτερο άνθρωπο; Ή θα γίνω κουτσομπόλης, τιποτένιος, επιρρεπής σε μικρότητες και ξεκατινιάσματα;»
Ο καταιγισμός πληροφοριών έχει καταστροφικότατη επίδραση στον εγκέφαλο. Το ξέρουν και οι διαφημιστικές, εξάλλου, και το εκμεταλλεύονται εις βάρος μας. Όχι, αυτή η δήλωση δεν είναι καθόλου συνομωσιολογική, αλλά πέρα για πέρα αληθινή. Ας φέρουμε ένα παράδειγμα. Παρατηρήστε μία οποιαδήποτε διαφήμιση. Η εναλλαγή των καρέ γίνεται με φρενήρη ρυθμό. Οι εικόνες διαδέχονται ή μία την άλλη ιλιγγιωδώς. «Ε, πρόκειται για αθώα στιλιστική επιλογή, δεν αποσκοπεί σε κάτι», θα πουν οι αδαείς. Κι όμως..
Έχει αποδειχθεί πειραματικά ότι, ο εγκέφαλος όταν υπερδιεγείρεται από απανωτά οπτικά ερεθίσματα, από ένα σημείο και μετά, κλατάρει, σταματά να τα επεξεργάζεται, και μπαίνει σε λειτουργία παρόμοια με αυτή του υπνωτισμού, εκπέμποντας κύματα Α (άλφα) των 8-13 Hz. Αυτή η υπνωτική κατάσταση του εγκεφάλου είναι και η πιο ευάλωτη από πλευράς κριτικής σκέψης. Και τα περισσότερα διαφημιστικά σποτάκια αυτόν τον πνευματικό λήθαργο στοχεύουν να πυροδοτήσουν. Πόσους και πόσους μανιώδεις τηλεθεατές δεν έχουμε ακούσει να λένε ότι η τηλεόραση τους «ξεκουράζει», τους «νανουρίζει». Όχι μόνο το βράδυ, αλλά και έπειτα από μία κοπιαστική μέρα στο γραφείο.
Ίσως, τελικά, αυτή η υπερέκθεση στον ορυμαγδό των πληροφοριών να μην μας κάνει τόσο έξυπνους όσο νομίζουμε. «Η πολυμάθεια δεν διδάσκει την σωφροσύνη», μας υπενθυμίζει ο Ηράκλειτος. «Εάν θέλεις να επιτύχεις γνώση, να προσθέτεις πράγματα κάθε μέρα. Εάν θέλεις να επιτύχεις σοφία, να αφαιρείς πράγματα κάθε μέρα», συμπληρώνει ο Λάο Τσε.
Προβλέπω ότι στο μέλλον, ακόμη πιο ωφέλιμη από την δίαιτα στις κακές τροφές, θα είναι η δίαιτα στις κακές πληροφορίες.
" data-medium-file="" data-large-file="" class="aligncenter size-full wp-image-8408" title="Μαρμαρωμένος Βασιλιάς" src="https://fdathanasiou.files.wordpress.com/2012/05/cebcceb1cf81cebcceb1cf81cf89cebcceadcebdcebfcf82-ceb2ceb1cf83ceb9cebbceb9ceaccf82.jpg?w=600" alt="" style="text-align: justify; background: transparent; border-width: 1px; border-style: solid; border-color: rgb(221, 221, 221) rgb(204, 204, 204) rgb(204, 204, 204) rgb(221, 221, 221); border-image: initial; margin: 0.5em auto 1.625em; outline: 0px; padding: 3px; vertical-align: baseline; clear: both; display: block; height: auto; left: -4px; max-width: 100%; position: relative; box-shadow: rgb(204, 204, 204) 4px 4px 12px; width: auto;">
 Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς.
Ο λαοφιλέστερος θρύλος έχει να κάνει με το τελευταίο αυτοκράτορα που μαρμάρωσε μέσα στο ναό της Αγίας Σοφίας. Η παράδοση πέρασε από στόμα σε στόμα αμέσως μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.
Όταν η Πόλη πέρασε στα χέρια των Τούρκων, ο λαός δεν μπορούσε να πιστέψει ότι ένα τέτοιο κτίσμα έχει περιέλθει σε μουσουλμανικά χέρια. Διέδωσαν λοιπόν ότι ο βασιλιάς κρύφτηκε πίσω από μία κολόνα του ναού της Αγίας Σοφίας, χάθηκε μέσα στους διαδρόμους και παρέμεινε κρυμμένος εκεί.
Οι ώρες αναμονής τον «μαρμάρωσαν». Είναι γεγονός ότι κανείς δεν βρήκε το πτώμα του τελευταίου υπερασπιστή, του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Παλαιολόγου. Χάθηκε και πίστεψαν ότι Άγγελος Κυρίου το έκρυψε και το μαρμάρωσε. Κάποτε θα έρθει η ώρα που πνοή Θεού θα του δώσει δύναμη και ζωή ξανά και όλα θα ξαναγίνουν από την αρχή. Η Πόλη θα είναι και πάλι ελεύθερη…
Αποτέλεσμα εικόνας για Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς.
*απόσπασμα από το κείμενο
πηγή: fdathanasiou
synoranews
synoranews

Το blog Synoranews αναδημοσιεύει δεν "υιοθετεί" απαραίτητα το περιεχόμενο των ειδήσεων που αναρτά και στις οποίες αναφέρεται η πηγή της

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου